ses nedir? ses hızı ve özellikleri nelerdir?
EğitimİncelemelerNedir?

Ses Nedir? Ses Hızı Nedir?

Ses nedir? Ses Hızı ve Ses özellikleri nelerdir?

Ses nedir? Ses Hızı ve Ses özellikleri nelerdir?

Ses Nedir?

Ses nedir sorusunu cevaplamamız gerekirse, tüm maddeler içinde titreşimler sonucu meydana gelen dalgalardır diye basitçe açıklayabiliriz. İnsan sesi akciğerden gelen hava basıncıyla gırtlakta oluşan titreşimler sonucu oluşur ve ağız içerisinde dil, diş ve dudak yardımıyla şekillenip gün yüzüne çıkar. Hava yoluyla dalgalar halinde ilerler ve kulaklarımıza ulaşarak duyma olayı gerçekleşir. Aynı şekilde katı bir cisme vurduğumuzda oluşan titreşimde ses dalgalarını oluşturur. Suya attığımız bir taşın çıkardığı ses te sıvı maddelerde oluşan ses örneği olarak verilebilir.

Ses dalgalarının iletilmesini somutlaştırmak gerekirse, fiziksel olarak sesin oluştuğu başlangıç noktasını suya attığımızda taşın düştüğü ilk yer olarak örnekleyebiliriz. Sonrasında oluşan daire biçimli birbirini takip eden dalgalar ses dalgalarının görsel bir özeti niteliğindedir.

Ses Özellikleri

Sesin özelliklerini incelediğimiz zaman birkaç ana başlık altında konuşmamız gerekir. Bu başlıklar, sesin şiddeti, sesin yüksekliği ve sesin tınısı olarak karşımıza çıkar.

Sesin Şiddeti:

Sesin yüksek duyulması ya da sesin alçak duyulmasına sesin şiddeti denir. Sesin şiddetini ses dalgalarının barındırdığı enerji belirler. Yani sesin dalga boyu büyükse ses şiddetlidir lakin dalga boyu küçükse ses daha şiddetizdir. Ses şiddeti ölçülürken birim olarak desibel kullanılır. dB olarak kısaltılır.

Sesin Yüksekliği:

Ses dalgalarının yüksekliği frekansla ölçülür. Bir saniye içindeki titreşim sayısına frekans denir. Frekans birim olarak Hertz kullanılır. Hertz kısaltması Hz. dir. İnce ve kalın seslerin farkı frekans farklılıklarından kaynaklıdır.

Sesin Tınısı:

İki farklı ses frekans ve şiddet olarak aynı özelliklerde olsa bile farklı duyulabilir birbirinden ayırt edilebilirler. Örneğin zurna çalgısı ile elde edilen 440 hz. ile yan flüt enstrümanı ile elde edilen 440 Hz. farklı duyulacaktır. Bu durum sesin tınısından kaynaklanır.

İnsan Kulağı Duyum Eşiği

İnsan kulağı sesi 20 hz ile 20 kHz frekans aralığında algılayabilme yeteneğine sahiptir. Daha üst ve daha alt frekansları duyamaz. ama bu durumun tersine bazı hayvanlar insan kulağının algılayamadığı ses frekanslarını da duyar. örneğin köpeklerin deprem olmadan hemen önce huzursuzlanması, yer altından gelen sesleri biz insanlar henüz duyamazken duymalarından kaynaklanmaktadır. denizlerden örnek verecek olursak yunuslar ve balinalar bizim duyamayacağımız frekansta sesler çıkararak iletişim kurarlar. özel mikrofonlar ve ölçüm aletleri sayesinde bu durum bilimsel olarak kanıtlanmıştır.

Ses Hızı

Ses hızı yayılım gösterdiği maddeye göre değişiklik göstermektedir. Ses, katı, sıvı ya da gaz ortamlarda faklı hızlarla ilerler. Ayrıca ses hızı ile madde sıcaklığı arasında da bağlantı vardır. Sıcaklık ne kadar çoksa ses hızı da o kadar artar. Madde sıcaklığı düşerse ses hızı da düşüş gösterecektir. Ses hızının maddeler üzerinde değerlerini söylememiz gerekirse, su için santigrat derecede 1497 metre / saniye, hava için 22 santigrat derecede 344 metre / saniye, katı maddelerde ise yaklaşık olarak 5150 metre / saniye olarak ölçülmüştür. Bu şekilde tam değerler vermek imkansız olmakla beraber ses hızı maddenin atomik yapısıyla lakalı olarak değişkenlik gösterir. Örneğin biraz önce verdiğimiz örneklerde katı madde olarak alüminyum seçilmiştir. Farklı katı maddelerde farklı hız değerleri oluşur. Bu hız değerlerini basınç miktarı, deniz seviyesine göre rakım özellikleri, sıcaklık özellikleri de değiştirmektedir.

 

 

Mehmet Ali TOLU
the authorMehmet Ali TOLU

Bir cevap yazın